De wilde bijen ontwaken

April 2017 - Het voorjaar is begonnen en dit is goed te zien aan de bloeiende planten zoals de sleedoorns, wilgen, narcissen en bosanemoontjes. Ook de wilde bijen komen weer massaal tevoorschijn. Deze kleine bestuivers hebben zich sinds vorig jaar stilletjes ontwikkeld van ei tot bij. Tot in september zullen honderden bijensoorten ontwaken om nesten te bouwen en nageslacht te garanderen.  

wilde bij

Wereldwijd zijn er ongeveer 20.000 bijensoorten bekend waarvan er circa 350 soorten voorkomen in Nederland. Deze 350 soorten kunnen onderverdeeld worden in de honingbij, zo’n 30 hommelsoorten en in wilde bijen. Wilde bijen staan bekend als solitaire bijen omdat ze alles zelf doen, van een nest maken tot voedsel zoeken en eitjes leggen. De wilde bijensoorten zijn zeer divers en specifiek, zo zijn de kleine en grote klokjesbijen gespecialiseerd op klokjes en de ranonkelbij op boterbloemen. Andere wilde bijen hebben specifiek nestmateriaal nodig. Zoals de wolbij die haren van ruwbladige planten gebruikt of de tronkenbij die hars gebruikt. Andere bijensoorten bouwen ondergrondse nesten of helemaal geen nest, zoals de koekoeksbij. Laatstgenoemde legt net als de koekoek haar eitjes in andermans nest. 

Bestuiving
In Nederland hoort ongeveer 80% van de planten bestoven te worden door insecten. Wilde bijen helpen hieraan mee en staan bekend om hun hoge prestatie van bestuiving; deze is namelijk beter dan die van de honingbij. Onderzoek door Wageningen University toonde aan dat meer dan de helft van de totale bestuiving van appelbloesems vanuit de wilde bijen komt. Appelbomen die bestoven werden door wilde bijen hadden een flink hogere opbrengst in kilo’s en een hogere kwaliteit van vruchten. De appels waren groter en beter van vorm.

Achteruitgang
Voor wilde bijenpopulaties is de aanwezigheid van een natuurlijke habitat als nestgelegenheid echter van groot belang. Van de 350 bijensoorten in Nederland staan 188 soorten op de Rode Lijst. Na een sterke achteruitgang van wilde bijen in de jaren 70 en 80 heeft de bijendiversiteit zich sinds 1990 weten te stabiliseren. Desondanks gaat het nog steeds niet goed met de kleine bestuivers. Het aantal wilde bijensoorten is eerder afgenomen (122) dan toegenomen (71) of zelfs verdwenen (34) in Nederland. Oorzaken van de achteruitgang zijn grotendeels te wijten aan de intensieve landbouw. Intensieve landbouw gaat gepaard met schaalvergroting, vermesting en een hoger insecticidegebruik, waardoor het leefgebied afneemt en de kwaliteit alsmaar verslechtert. Ook klimaatverandering lijkt een rol te spelen in de bijendiversiteit, alhoewel er vooralsnog geen negatieve invloed is gemeten. Zo blijken zuidelijke bijensoorten het erg goed te doen en breiden ze hun leefgebied uit richting het noorden. Klimaatverandering kan alsnog een grote negatieve impact veroorzaken op de bijenstand. Zo kan de overlap van bloeiende planten en bijenactiviteit veranderen; als bijen te vroeg in het jaar wakker worden, zijn er nog geen bloeiende planten en sterven de bijen door gebrek aan voedsel. Een ander gevaar is de stijgende zeespiegel, waardoor het te nat wordt voor bepaalde planten. Deze zullen dan verdwijnen en daarmee ook het voedsel voor bepaalde bijen. De schorviltbij is bijvoorbeeld afhankelijk van schorren als leefgebied, en deze komen maar beperkt voor in het Nederlandse mariene ecosysteem.

Bijenhotels en bloemenweides
Je kunt zelf een steentje bijdragen door bijenhotels op te hangen of bloemenweides aan te leggen. Bijna 90 wilde bijensoorten maken gebruik van insectenhotels, hieronder vallen ook de eerder genoemde klokjesbijen, wolbijen en tronkenbijen. De bijenhotels dienen altijd richting het zuid- of zuidoosten te worden geplaatst, zodat de eerste zonnestralen op de bijenhotels kunnen vallen. Ook is het belangrijk dat er voldoende verschillende bloeiende planten in de omgeving zijn, zodat er genoeg voedsel is voor de bijen. Bang zijn dat je gestoken wordt hoeft niet, wilde bijen hebben namelijk geen angel of een te kleine angel waarmee ze niet door de huid kunnen prikken. Met behulp van een bijenhotel kun je dus ongemoeid de wilde bijen van dichtbij bestuderen, zonder gevaar te lopen gestoken te worden.

Bekijk onze insectenhotels

Om u beter van dienst te zijn, maakt Vivara gebruik van cookies. Bezoekt u onze website, dan gaat u hiermee akkoord. Bekijk Privacyverklaring