Koolmees tegen de eikenprocessierups

De koolmees is in Nederland uitgegroeid tot een symbool in de natuurlijke bestrijding van de eikenprocessierups. De koolmees is namelijk een grote liefhebber van deze rups en eet hem tijdens verschillende fasen van zijn levenscyclus. Steeds meer gemeentes en bedrijven zetten daarom ook nestkasten in, in hun strijd tegen de overlast van de eikenprocessierups. Ondervindt je zelf overlast van deze rups in jouw omgeving? Dan helpt het om een aantal nestkasten voor koolmezen op te hangen in je tuin of buurt. Maar ook andere dieren en vogelsoorten kunnen helpen om de overlast van de eikenprocessierups terug te dringen!

Opkomst van de eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de laatste jaren voor steeds meer overlast gaan zorgen in Nederland. Dit komt doordat de winters minder streng zijn waardoor meer eitjes overleven en rupsen eerder actief zijn. Ook is er in Nederland voldoende voedsel voor de eikenprocessierups, zo bestaat ongeveer 18% van de bomen in Nederland uit eiken. Rondom deze eiken wordt veel gemaaid zodat alles er strak en verzorgd uitziet, maar hierdoor willen natuurlijke vijanden hier niet leven. Hierdoor zijn de leefomstandigheden voor deze rups in Nederland vrijwel ideaal geworden in de afgelopen paar jaar.

eikenprocessierups

Natuurlijke bestrijding

Door de overlast in de laatste paar jaar is de aandacht voor de natuurlijke bestrijding van de eikenprocessierups steeds meer gegroeid. Dit komt doordat bestrijdingsdiensten de grote vraag niet meer aankunnen, maar ook doordat gemeentes zich bewuster worden van de impact op het milieu, als er met chemische middelen gewerkt wordt. Chemische middelen beïnvloeden namelijk het ecosysteem in de eik en kunnen naast de eikenprocessierups, ook veel belangrijke insecten bestrijden. Er werd de afgelopen paar jaar daarom veel gezocht naar natuurlijke alternatieven, en daar kwam de koolmees in beeld! De koolmees is de op-een-na meest voorkomende vogelsoort in Nederland en eet de eikenprocessierups zowel met als zonder brandharen. Hierdoor is de koolmees een belangrijke bondgenoot van de mens in de strijd tegen de processierups geworden.

De koolmees als hulpmiddel

Een aantal jaar geleden werd al bekend dat koolmezen zich graag tegoed doen aan de jonge eikenprocessierupsen. Er bestaat nog steeds een misverstanden dat de koolmees alleen maar jonge processierupsen eet, welke nog geen brandharen ontwikkeld hebben. In de periode dat de rups nog geen brandharen heeft, is deze een makkelijke en eiwitrijke prooi voor de koolmees. Maar ook daarna kan de koolmees prima de processierups eten.  Koolmezen hebben namelijk een handige truc ontwikkeld om de rups voor consumptie van zijn brandharen te ontdoen. Dit doet de koolmees namelijk op een slimme manier; De koolmees pakt de rups bij de kop en zwaait hem verschillende keren heen en weer. Daarna pakt hij de rups bij zijn achterlijf en slaat deze diverse keren tegen een tak. De rups ondervindt hierdoor stress en schiet zijn brandharen af. Hierna kan de koolmees de rups zonder problemen opeten. Op onderstaande video van Silvia Hellingman van Nature Today is te zien hoe deze mees dit doet.

Maar in welke mate kan de koolmees de toenemende groei van de eikenprocessierups aan? Vooral in de periode dat de koolmezen hun jongen verzorgen, kan dit aantal redelijk oplopen. Een koolmezenjong eet gemiddeld namelijk zo een 400 rupsen per week. Dat tikt natuurlijk aan, maar uiteindelijk zijn er meer maatregelen nodig, want de mezen kunnen het niet alleen aan. Daarom wordt er tegenwoordig ook al gekeken naar andere dieren en vogelsoorten om de eikenprocessierups te bestrijden. De koekoek staat er om bekend de eikenprocessierups graag te eten, nog wel liever dan de koolmees. Maar met 5.000-7.000 broedparen in Nederland, tegenover 375.000-625.000 broedparen koolmezen minder aandacht. Daarnaast legt de koekoek haar eieren in de nesten van andere vogels, waardoor er niet speciaal nestkasten voor opgehangen kunnen worden. Daarnaast is ook bekend van de pimpelmees, spreeuw, boomklever, kauw en de mus, dat zij regelmatig de eikenprocessierups eten. Maar ook steeds meer andere dieren worden steeds meer ingezet in het terugdringen van de populatie eikenprocessierupsen.

Zelf de koolmees inzetten tegen de eikenprocessierups?

Er wordt al vanuit alle hoeken ingezet om de eikenprocessierups terug te dringen. Bent u zelf op zoek naar een oplossing voor uw omgeving? Dan is het ophangen van nestkasten voor koolmezen altijd een goed idee. De koolmees komt namelijk overal in Nederland voor en helpt met het verminderen van de overlast van de eikenprocessierups. Zorg ervoor dat er voor de koolmees ook genoeg drinkgelegenheid is, zoals een vijver of waterschaal, om de koolmees aan te trekken naar uw tuin. Heeft u veel overlast in uw omgeving? Overweeg dan zeker eens om meerdere alternatieven tegelijk in te zetten, want de koolmees kan de grote hoeveelheden eikenprocessierups niet in zijn eentje aan.

Nestkast Stockholm Nestkast tegen eikenprocessierups Sevilla

Nestkast Stockholm 32mm

Nestkast Fairbanks 32 mm

Nestkast Sevilla 32mm