Vinken en kepen, leer ze kennen!
07-10-2010 - Ze komen er aan. De vele duizenden vinken, kepen en sijzen. Vanuit Rusland en Scandinavië zullen ze de komende weken noord-Europa overspoelen. Van de ene op de andere dag zit uw achtertuin, of het plantsoen om de hoek, vol met buitenlanders. Met de integratie hebben ze geen moeite. Ze mengen zich zonder enig probleem met de lokale standvogels, en voor ons is het niet te zien of we met een Russische of Hollandse vink te maken hebben. De vinken met een oranje kleurtje zijn wel per definitie buitenlanders. Dat zijn de kepen, die samen met de vinken hier naar toe trekken. Van de ene op de andere dag hangen er kleine groenige priegelvogeltjes aan de elzenproppen. Dat zijn de sijzen die ook net een reis van duizenden kilometers hebben afgelegd.
Maar, er vindt ook nog een andere trek plaats. Van de bossen naar de tuinen met de vele voedertafels, vetbollen en onkruidzaden. Een van de opvallendste verschijningen is de goudvink, die in het winterhalfjaar veel vaker tussen de huizen te zien is dan in de zomer wanneer hij in de naaldbossen leeft.
HOE ROOD IS EEN VINKENMAN?
Dat verschilt nogal. Alleen de borst van de vinkenman heeft in het voorjaar een helder roodbruine kleur, maar dat verschilt per individu. In de winter is het allemaal wat somberder van kleur en in het voorjaar moeten ze echt op kleur komen. Bij de een gebeurt dat eerder dan bij de ander en zijn de kleuren ook meer of minder fel. Een mooie, helder gekleurde voorjaarsvink, stevig aangeschenen door de zon, lijkt dus veel roder dan het fletse jonge mannetje dat u misschien gisteren tijdens een bewolkte dag waarnam. Maar er zijn nog wat andere goede veldkenmerken die ons verder helpen. Vroeger werd de vink ook wel schildvink genoemd omdat ze van die helder witte 'schilden' op hun vleugels hebben. Bij het opvliegen, komen daar nog twee helder witte staartpennen bij. Verder heeft de vinkenman een blauwgrijze kop die bij de een ook weer blauwer of grijzer is dan bij de ander.
VINKENVROUW OF HUISMUS
Details, details en nog eens details. Daar gaat het om bij het vogels kijken. Misschien heeft u al wel honderden keren een vinkenvrouw over uw stoep of gazon zien hippen maar deze steeds voor een groenige huismus versleten. Dat is niet zo verwonderlijk want een vinkenvrouw is een vrij kleurloos figuur. Ze zingt niet, vecht niet, trekt geen aandacht en zelfs als er een nest zit op een paar meter afstand van uw raam dan kunt u het nog gemakkelijk missen. Het nest heeft ook een uitstekende schutkleur en is aan de buitenkant bepleisterd met mos en fijne schors. Als er jongen zijn merkt u daar niet zoveel van. Koolmezen sjezen af en aan, maar vinken niet. Zij weken het voedsel voor in de krop en pendelen om het uur stiekem op en neer om de jongen te voeren.
De vinkenvrouw ziet er dus uit als een groenige huismusvrouw. Alleen heeft ze een egale ongestreepte rug en een lichte vlek op haar achterhoofd. Als ze opvliegt, verraadt ze haar vinkenkomaf. Dan laat zij ook de witte vleugelschilden en staartpennen zien. Maar zo stiekem voort hippend op de grond zie je haar gemakkelijk over het hoofd.
DE VINK ROEPT FINK EN DE KEEP ROEPT CHÉÉÉP!
De zang bewaren we voor het voorjaar, maar de contact roep, een helder –fink-fink-is nu belangrijk. Tussen dat –fink-fink- geluid door klinkt af en toe een scherp en hees –chééép-. Dat is het geluid wat kepen vaak laten horen en waardoor ze opvallen. Ze roepen dus allebei hun eigen naam. Alleen niet altijd, want tijdens de vlucht roept de vink zachtjes duub en de keep djek. Maar als u het fink fink en chééép chééép herkent bent u al aardig op weg en komt de rest vanzelf.
IK ZIE ORANJE VINKEN.
Hij leek op een vink maar was meer oranje van kleur, wat kan dat zijn? Het enige goede antwoord op die vraag is een keep. Toch moet je goed kijken om in het najaar de kepen tussen de vinken uit te halen. Ze hebben dan een bruin gestippelde rug, zijn nogal vaal van kleur, en bij de vrouwtjes kepen is het oranje bijna niet te zien. Als ik ze goed in beeld heb, let ik altijd eerst op de snavel, die is geel met een zwart puntje en bij de vink altijd grijs. Net als vinken zijn het echte buikschuivers. Op de voederplek schokkeren ze rondjes op de grond rond de voedertafel, om de zaden en vetkruimels op te pikken die de mezen en mussen hebben gemorst.
LET OP DE WITTE STUIT
Op die voederplekken heerst meestal een nogal nerveuze stemming, elk moment kan er een sperwer om de hoek suizen en diegene die dat het laatst in de gaten heeft is meestal de klos. Om de paar minuten roetsjen ze even de struiken in, om daarna weer druppelsgewijs terug te keren. Dat opvliegen is een belangrijk moment, bij de kepen worden dan plotseling de oranje vleugeldekveren zichtbaar. Ook de spierwitte stuit komt dan tevoorschijn.
In de loop van de winter wordt het steeds makkelijker om de kepen er uit te halen. De oranje kleur wordt steeds opvallender en de mannetjes krijgen bovendien een glanzende blauw-zwarte kop.
Vogels leren kennen? Kijk ook op www.vogelskijken.nl
Nico de Haan.
VogelkijCentrum Nederland
|
aanvragen
