KWARTELKONING EN KWARTEL
12-07-2010 - Een bericht van Nico de Haan: Bekende vogelkenner, natuurliefhebber en ambassadeur van Vogelbescherming Nederland.
KWARTELKONING KENT LATIJN
Grutto, kievit en koekoek roepen allemaal hun eigen, Hollandse naam. Maar er is één vogel die zijn Latijnse naam schijnt te kennen. Crex-crex is de wetenschappelijke naam van de kwartelkoning, en zo klinkt ook exact zijn roep. Het is een hees een aanhoudend kreks-kreks geroep, ongeveer één keer per seconde. Als schooljongen viel ik op zomerse avonden in slaap met op de achtergrond het geluid van deze bijzondere vogel. Maar ja; dat is al weer veertig jaar geleden. Wij woonden dicht bij de IJssel en in die tijd waren er nog honderden kwartelkoningen langs de rivieren, in de vochtige hooilanden te horen. Met het verdwijnen van die hooilandjes verdween ook bijna overal de Crex-crex. De vogel gedraagt zich zó schuw dat het nauwelijks zin heeft de veldkenmerken uitgebreid te beschrijven. Onthoud wel die verdragende, indringende roep. Dat is het enige houvast dat je bij een ontmoeting met de kwartelkoning hebt.
De kwartelkoning komt pas terug als het gras lang genoeg is om zich in te verstoppen en daar zijn ze meesters in.
KWARTELKONING WEL TE HOREN!
Je kunt de kwartelkoning wèl horen; op mooie zomeravonden klinkt hier en daar weer het geluid van de kwartelkoning , want de laatste jaren is de stand weer wat toegenomen. Zelfs als je de vogel op maar enkele tientallen meters afstand hoort roepen laat hij zich niet zien. Ze sluipen door het kruidenrijke gras, hun favoriete leefgebied en telkens lijkt het geluid weer van een andere plek te komen. In die hooilandjes wemelt het van de insecten, in het voorjaar het belangrijkste voedsel, en zaden zijn er in de nazomer genoeg. Het verdwijnen van die extensieve klaver- en hooi landjes betekende ook de uittocht van de kwartelkoning. Vooral door de opkomst van de snelle cyclomaaiers werden niet alleen veel nesten uitgemaaid, maar werd er ook steeds vroeger en sneller gemaaid. Van de bijna duizend paar hielden er minder dan honderd stand, maar het dieptepunt lijkt voorbij.
Toename van de kwartelkoning zou niet alleen voor ons land van belang zijn, want de kwartelkoning wordt ook op wereldschaal bedreigd, onder meer door intensivering van de landbouw in Oost-Europa. Redenen genoeg dus om de kwartelkoning weer op de troon te helpen! Langs de rivieren vinden diverse natuurontwikkelingsprojecten plaats, waar nieuwe natte kruidenrijke graslanden ontstaan en de laatste jaren wordt de kwartelkoning weer op meer plaatsen gehoord. Door laat te maaien kunnen boeren in de uiterwaarden ook hun steentje bijdragen.
WAAR EN WANNEER?
Het rivierengebied en de beekdalen bieden nog de beste kansen om de scherpe 'crex, crex-roep van de kwartelkoning te horen. Maar ook op de akkers in Noordoost Groningen, waar de boeren soms brede stroken gras laten staan, wonen nogal wat kwartelkoningen. Rond deze tijd van het jaar komen de kwartelkoningen terug en juni is de beste maand om te gaan luisteren. U hoeft er geen vrije dag voor te nemen want kwartelkoningen roepen vooral 's avonds en 's nachts!
Kwartel is niet doof!
'Zo doof als een kwartel' wordt wel eens gezegd.. Waar dit op gebaseerd is, is niet helemaal duidelijk, want de kwartel is toch echt niet doof. Integendeel, soortgenoten horen elkaar van verre en weten elkaar blindelings te vinden. Soms ontstaan er op die manier hele groepen van kwartels. Kwartels zie je eigenlijk nooit omdat ze zich altijd schuilhouden in de vegetatie als verruigde graslanden, korenvelden en graanakkers. De enige manier om ze waar te nemen is door middel van hun zeer kenmerkende 'kwik-me-dit'-geluid welke ze rustige zomeravonden in de schemering minutenlang kunnen uitroepen.
Dat de kwartel lastig is waar te nemen blijkt wel uit het geschat aantal broedparen, 2000 tot 6000, we weten het dus niet echt goed.
Er bestaan nogal wat tamme varianten die in kooien worden gehouden. De wilde kwartel is een beschermde vogel die je dus maar hoogst zelden ziet!
|
aanvragen
