2011 Jaar van de Boerenzwaluw
12-05-2011 - De acrobaat van het erf verdient extra aandacht
De meeste mensen kennen de boerenzwaluw vast wel van het boerenland waar hij rond de boerderij af en aan vliegt. Zijn gekwetter stemt tot vrolijkheid bij velen. Ondanks zijn bekendheid gaat het landelijk niet zo heel goed met de acrobaat van het erf. Reden voor SOVON Vogelonderzoek Nederland en Vogelbescherming Nederland om 2011 tot het Jaar van de Boerenzwaluw uit te roepen. Ook u kunt meedoen, hoe dat leest u hieronder.
Boerenzwaluwpaspoort
De boerenzwaluw is overwegend blauwglanzend van boven en een lichte onderzijde. Het gezicht is dieprood, maar dat is alleen van dichtbij goed te zien. De mannetjes van de boerenzwaluw hebben een lange staart. Die met de langste staart scoren het beste bij de vrouwtjes. De vrouwtjes denken dat het mannetje met de langste staart het sterkste is en op die manier voor de beste nakomelingen kan zorgen…Van kop tot staart meet de boerenzwaluw zo’n 17 tot 21 cm, inclusief de staart van 5 cm.
Andere zwaluwen
In ons land komen drie soorten zwaluwen voor: de huis-, oever- en boerenzwaluw. Daarnaast komt heel af en toe de zeldzame roodstuitzwaluw voor tijdens de trekperiode. Ook komt de gierzwaluw in ons land voor, maar dat is eigenlijk geen echte zwaluw, want die hoort bij de familie van de gierzwaluwen. Van de drie broedende zwaluwen is de boerenzwaluw het talrijkst met zo’n 100.000 – 200.000 broedparen, gevolgd door de huiszwaluw met zo’n 100.000 paar en de oeverzwaluw sluit het rijtje met zo’n 10.000 tot 20.000 broedparen. Het genoemde aantal broedparen voor de boerenzwaluw is echter een hele grove schatting. In het Jaar van de Boerenzwaluw willen we hier meer inzicht in krijgen.
Rode Lijst
Ondanks het aantal van tienduizenden broedparen, gaat het helaas helemaal niet zo goed met de boerenzwaluw in ons land. De soort staat dan ook op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels. Dit als gevolg van een afname van de broedpopulatie met 50-75% in de afgelopen 40 jaar. Dat zou u misschien niet zeggen als u ze in het voorjaar en zomer massaal rond ziet vliegen boven de weilanden. Het probleem voor boerenzwaluwen is dat het aantal geschikte leef- en broedplaatsen sterk is afgenomen en ook het voedselaanbod duidelijk verminderd is. Alle reden dus om een jaar lang extra aandacht te besteden aan de boerenzwaluw.
Wat wordt er allemaal gedaan in het jaar van de boerenzwaluw?
De boerenzwaluw is een echte trekvogel en overwintert in Afrika ten zuiden van de Sahara. De eerste exemplaren arriveren al in maart, maar veruit de meeste exemplaren keren terug in april en mei. Nu dus. Op www.jaarvandeboerenzwaluw.nl onder Fenologie 2011 is heel mooi te zien hoe Nederland de laatste weken is volgestroomd met boerenzwaluwen.
In het boerenzwaluwjaar proberen we een goed landelijk beeld te krijgen van het exacte aantal broedparen. Aan vrijwillige boerenzwaluwtellers wordt gevraagd binnen één of meerdere kwartblokken alle mogelijke broedplaatsen (b.v. ligboxenstal, kapschuur, melkhokje etc.) te controleren op aanwezigheid van boerenzwaluwnesten. Dit nestplaatskeuzeonderzoek is in 1993 ook uitgevoerd en wordt in het jaar van de boerenzwaluw dus herhaald. Naast het tellen van de nesten wordt tevens informatie verzameld over o.a. de aanwezigheid van vee, het landgebruik en bijvoorbeeld de aanwezigheid van plasjes. Naast dit vlakdekkende onderzoek willen we aan mensen die in het landelijk gebied wonen vragen om het aantal bewoonde boerenzwaluwnesten op hun eigen erf door te geven, zowel van de eerste als de tweede legsels. Dus woont u zelf in het buitengebied, dan kunt u nesten tellen en on-line doorgeven via www.jaarvandeboerenzwaluw.nl onder tel mee/publiekstelling.
Boerenzwaluw-feiten
-
De betekenis van de wetenschappelijke naam Hirundo hirundo is: zwaluw van het platteland. En dat klopt natuurlijk, boerenzwaluwen horen echt bij het platteland. Andere (streek)namen van de boerenzwaluw zijn o.a.: boere-swelver, zwelmpje, burgzwaluw, muurzwaluw en rookzwaluw.
-
Net als veel vogels doen boerenzwaluwen heel graag aan risicospreiding. Een slim boerenzwaluwvrouwtje legt zo af en toe stiekem een eitje in een ander nest. Dat is superslim, want mocht om de een of andere reden haar eigen nest sneuvelen dan heeft ze altijd nog de kans dat het nest van de buurvrouw wel succesvol is en haar genen voortleven.
-
Wist u dat ouderparen elk jaar terugkeren naar hun broedplek? Dus na hun lange reis naar het zuiden met al zijn gevaren, keren ze het jaar er op weer terug naar exact dezelfde boerderij of paardenschuur van het jaar ervoor.
-
Er is wel eens berekend hoeveel insecten een ouderpaar boerenzwaluwen moet vangen om de altijd hongerige jongen te kunnen blijven voeden. Dat schijnen er vele honderdduizenden te zijn.
Beleef de lente
Vogelbescherming Nederland heeft dit jaar voor het vijfde jaar een aantal webcams geplaatst bij verschillende broedvogelsoorten, zoals de ooievaar, steenuil en ijsvogel. Dit jaar wordt ook een nest boerenzwaluwen gevolgd. Kijk op: www.beleefdelente.nl/boerenzwaluw en geniet mee.
De belangrijkste boerenzwaluwwebsites op een rij om verder te lezen:
|
aanvragen
